Nadpotliwość – przyczyny i leczenie nadmiernej potliwości

Nadpotliwość, czyli nadmierne wydzielanie potu przez gruczoły potowe, to nie tylko kwestia dyskomfortu fizycznego, ale również problem, który może wpłynąć na samopoczucie i relacje społeczne. Przypadłość może mieć charakter pierwotny lub wtórny, związany z innymi schorzeniami, dlatego nie powinna być bagatelizowana, niezależnie od nasilenia dolegliwości. Dowiedz się, co może być przyczyną problemu. Jak wygląda diagnostyka i leczenie pacjentów z nadmierną potliwością?

Czym jest nadpotliwość?

Nadpotliwość, znana również jako hiperhydroza, jest stanem medycznym, który charakteryzuje się bardzo obfitym poceniem się w określonych obszarach, lub na powierzchni całego ciała. Wzmożona potliwość związana jest z nadmierną aktywnością gruczołów potowych, znacząco przekraczającą normy niezbędne do regulacji temperatury ciała. Mocne pocenie się może prowadzić do znacznego dyskomfortu i wpływać na codzienne funkcjonowanie oraz interakcje społeczne.

Fizjologicznie zjawisko pocenia się jest naturalną reakcją organizmu na wzrost temperatury ciała. Natomiast charakterystyczną cechą nadpotliwości jest występowanie obfitego pocenia się również wtedy, gdy nie występują czynniki stymulujące, takie jak wysoka temperatura otoczenia, stres czy wysiłek fizyczny.

Pacjenci zmagający się z problemem nadmiernego pocenia często zmagają się również z obniżoną samooceną, mogącą wpływać negatywnie na życie prywatne i zawodowe.

nadpotliwość

Rodzaje nadpotliwości

Wzmożone pocenie może mieć różnorodne przyczyny, dlatego przypadłość dzieli się na dwa główne typy: nadpotliwość pierwotną i nadpotliwość wtórną.

Nadpotliwość pierwotna, inaczej idiopatyczna, zazwyczaj pojawia się w młodym wieku, szczególnie w okresie dojrzewania, i nie ma wyraźnej przyczyny chorobowej. Nadmierne pocenie pierwotne często dotyczy wyłącznie określonych części ciała, w których znajduje się więcej gruczołów potowych, lub są one bardziej aktywne, takich jak dłonie, stopy, pachy , głowa, czy twarz.

Nadpotliwość wtórna, nazywana również symptomatyczną, jest zazwyczaj wynikiem, i jednym z objawów, innych schorzeń, takich jak np. choroby nowotworowe, infekcje bakteryjne, zaburzenia neurologiczne, czy nadczynność tarczycy. W tym przypadku dolegliwość rzadko ogranicza się wyłącznie do określonych obszarów. Zazwyczaj u pacjenta dochodzi do nadczynności gruczołów potowych na całym ciele.

Objawy nadpotliwości

Głównym objawem nadpotliwości jest nadmierna produkcja potu przez gruczoły potowe położone w konkretnym obszarze, lub na całym ciele. Pocenie się może być bardzo intensywne, prowadząc do szybkiego przemakania ubrań. Dodatkowo, oprócz widocznych śladów, może pojawić się również nieprzyjemny zapach potu, co może być problematyczne i przyczyniać się do znacznego dyskomfortu w kontaktach społecznych.

Intensywne i częste pocenie się może również prowadzić do problemów skórnych, takich jak podrażnienia czy zakażenia drobnoustrojami wykorzystującymi wilgotne środowisko (przede wszystkim grzyby i bakterie). Ponieważ wtórna nadmierna potliwość wiąże się zwykle z innymi chorobami, oprócz pocenia u pacjentów moga pojawiać się inne objawy, takie jak np. kołatanie serca, zawroty głowy, zmęczenie, czy utrata masy ciała.

Aktywność gruczołów potowych – jakich części ciała dotyczy problem nadmiernego pocenia?

Problem nadmiernego pocenia może dotyczyć różnych części ciała, szczególnie tych, gdzie gruczoły potowe są najbardziej aktywne. W przypadku nadpotliwości idiopatycznej pacjenci skarżą się najczęściej na:

  • nadpotliwość dłoni,
  • nadpotliwość stóp,
  • nadpotliwość pach,
  • nadpotliwość twarzy,
  • nadpotliwość głowy.

Dolegliwość może dotyczyć również pachwin, pleców, czy klatki piersiowej, lub całego ciała, co jest typowe dla nadpotliwości wtórnej.

Przyczyny nadpotliwości

Bezpośrednią przyczyną nadpotliwości jest nadmierna aktywność gruczołów potowych, jednak nie zawsze możliwe jest ustalenie podłoża dolegliwości. W przypadku nadpotliwości idiopatycznej (pierwotnej) nie ma konkretnej przyczyny chorobowej. Natomiast pewne znaczenie mogą mieć czynniki genetyczne, ponieważ często problem występuje u innych członków rodziny.

Nadpotliwość wtórna wiąże się zwykle z innymi chorobami i dolegliwościami, takimi jak zaburzenia hormonalne (np. nadczynność tarczycy), choroby metaboliczne, neurologiczne, infekcje, nowotwory, a także może być wynikiem przyjmowania niektórych leków.

Wśród ogólnych czynników przyczyniających się do zwiększonej potliwości wyróżnia się stres, dietę bogatą w pikantne potrawy, wysoką temperaturę otoczenia, wysiłek fizyczny, a także otyłość.

Jakie badania zrobić przy nadmiernej potliwości – diagnostyka

Pacjenci podejrzewający u siebie nadmierną potliwość powinni udać się na konsultację do dermatologa. Diagnostyka zaczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego, który ma na celu ustalenie historii medycznej, a także okoliczności i częstotliwości występowania obfitego pocenia się. Prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych (a niekiedy również obrazowych) i dobre samopoczucie pacjenta pozwalają zwykle wykluczyć przyczyny chorobowe i nadpotliwość wtórną i jednocześnie zdiagnozować pierwotną. Jednym z badań przy nadpotliwości idiopatycznej, które może być przeprowadzone, jest próba Minora, czyli test jodowo-skrobiowy, który pomaga zlokalizować obszary nadmiernej aktywności gruczołów potowych.

Jak się leczy nadpotliwość – sposoby na nadmierne wydzielanie potu?

Leczenie nadpotliwości może przyjąć różne formy w zależności od przyczyn, nasilenia dolegliwości i ich wpływu na życie pacjenta. W przypadku nadpotliwości wtórnej konieczne jest leczenie przyczynowe, czyli zwalczanie choroby podstawowej, powodującej wzmożone pocenie się. Przy nadpotliwości pierwotnej pacjentom zaleca się najczęściej antyperspiranty, leki doustne lub specjalistyczne zabiegi redukujące aktywność gruczołów potowych.

  • Antyperspiranty zawierające sole glinu – preparaty miejscowe, podstawowa metoda stosowana w celu zmniejszenia wydzielania potu i redukcji nieprzyjemnego zapachu,
  • Preparaty doustne – głównie leki antycholinergiczne wpływające na zmniejszenie aktywności gruczołów potowych. ze względu na potencjalne efekty uboczne, takie jak suchość jamy ustnej czy problemy z widzeniem, ich stosowanie musi być ściśle monitorowane przez lekarza,
  • Botoks (toksyna botulinowa) – iniekcje botoksu są jedną z metod leczenia nadpotliwości, szczególnie w okolicach pach, dłoni i stóp. Podanie toksyny botulinowej wpływa na hamowanie przewodnictwa nerwowego do gruczołów potowych, a dzięki temu hamuje wydzielanie potu,
  • Zabieg chirurgiczny – w ekstremalnych przypadkach u pacjentów przeprowadza się zabieg usunięcia gruczołów potowych, lub przecięcia nerwów odpowiedzialnych za ich aktywność.
nadpotliwość leczenie

Domowe sposoby na nadmierne pocenie i profilaktyka nadpotliwości

Pacjenci zmagający się z nadpotliwością mogą wypróbować kilka sposobów zmniejszających lub regulujących aktywność gruczołów potowych. Można wśród nich wyróżnić:

  • utrzymywanie optymalnej temperatury otoczenia,
  • noszenie przewiewnych ubrań dostosowanych do temperatury,
  • stosowanie antyperspirantów,
  • wykorzystywanie domowych środków, takich jak ocet jabłkowy, napar z szałwii lub liści dębu, które mają właściwości ściągające
  • ograniczenie stresu.

Chociaż domowe sposoby mogą sprzyjać kontrolowaniu nadmiernej potliwości przy lekkim lub umiarkowanym nasileniu problemu, należy pamiętać, że skuteczne leczenie nadpotliwości wymaga konsultacji z lekarzem.

FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące nadpotliwości.

Co jest przyczyną nadmiernego pocenia się?

W przypadku nadpotliwości pierwotnej przyczyny nie są określone, ale dolegliwość może mieć podłoże genetyczne. Nadpotliwość wtórna może wynikać z różnych stanów zdrowotnych, takich jak choroby endokrynologiczne, nowotworowe, czy infekcje, a także może wynikać z przyjmowania niektórych leków. Dodatkowo stres, dieta, a także warunki środowiskowe mogą również przyczyniać się do nadmiernego pocenia.

Co zrobić z nadmiernym poceniem się?

Najwłaściwszą metodą postępowania jest konsultacja ze specjalistą dermatologiem, który pomoże ustalić przyczyny problemu i zaproponuje metody postępowania pomocne w leczeniu nadpotliwości.

O czym świadczy pocenie się?

Pocenie się jest naturalnym procesem fizjologicznym, który pomaga regulować temperaturę ciała. Jednakże nadmierne pocenie się może być oznaką nadpotliwości pierwotnej lub różnorodnych problemów zdrowotnych, takich jak infekcje, zaburzenia hormonalne, lub reakcje na leki. Dlatego warto skonsultować się z lekarzem, gdy pocenie jest nadmierne i nieproporcjonalne do warunków środowiskowych.

Jaki jest najlepszy zabieg na nadpotliwość - leczenie?

Wybór metody zależy od konkretnych potrzeb i oczekiwań pacjenta. W niektórych sytuacjach najlepszym rozwiązaniem będzie botoks, w innych zabieg chirurgiczny.

Ile kosztuje botoks na nadpotliwość - cena leczenia mocnego pocenia się pach?

Koszt leczenia nadpotliwości za pomocą botoksu może różnić się w zależności od obszaru ciała, ilości użytego preparatu, czy konkretnej kliniki. W VIVO Clinic w Krakowie cena zabiegu leczenia nadpotliwości z użyciem botoksu waha się od 1500 do 2800 zł.

Silne pocenie się a nadpotliwość - jak odróżnić?

Silne pocenie się jest zazwyczaj odpowiedzią na duży wysiłek fizyczny, wysoką temperaturę ciała lub otoczenia, czy stres i nie musi oznaczać nadpotliwości, która charakteryzuje się chronicznym, nadmiernym wydzielaniem potu bez wyraźnych przyczyn zewnętrznych. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem. 

O czym może świadczyć nadmierna potliwość całego organizmu?

Nadmierna potliwość całego ciała związana jest zwykle z nadpotliwością wtórną i może wskazywać na różnorodne schorzenia, np. zaburzenia hormonalne, metaboliczne, chorobę nowotworową, infekcje lub reakcje na leki. Dlatego zaleca się dokładną diagnostykę medyczną, aby zidentyfikować podstawową przyczynę nadmiernego pocenia.

Źródła

Doft M., Hardy K., Ascherman J., Treatment of hyperhidrosis with botulinum toxin, 2012Nawrocki S., Cha J., The etiology, diagnosis and management of hyperhidrosis: a comprehensive review. Part II. Therapeutic options,  2019,

Oceń post